woensdag 30 september 2015

Romeins parkeren

Het verkeer in Rome is gek en chaotisch. Ik kan er enorm van genieten, al ben ik blij dat ik er zelf niet in hoef te rijden. Als voetganger moet je de regels kennen en de belangrijkste is: als je oversteekt moet je niet blijven staan, maar door blijven lopen. Dan stoppen de auto's. Meestal.

Als automobilist heb je het moeilijker. Er zijn veel kleine straatjes die vaak éénrichtingsverkeer zijn en op de grotere straten is het erg druk. Rijbanen lijken wel voor watjes te zijn; op rotondes, grote pleinen en voor verkeerslichten staan alle auto's zoals het uitkomt en tussendoor staan nog wat scooters. Rechts inhalen geen probleem, je ertussen wringen ook niet en anders toeter je gewoon.

Parkeren in deze overvolle stad kan lastig zijn, vandaar dat je heel veel scooters ziet en vooral heel kleine autootjes. En als je je auto dan toch nog niet kwijt kunt, dan parkeer je gewoon dubbel.


maandag 28 september 2015

Jouw land, Cesare Pavese

Bertho, een stugge monteur wordt vrijgelaten uit de gevangenis, samen met zijn celgenoot Talino.

Bertho wil enige tijd Turijn verlaten en neemt het aanbod van Talino aan om mee te gaan naar zijn ouderlijk huis. Op de boerderij zal de monteur kunnen helpen met het binnenhalen van de oogst door de dorsmachine te bedienen.

Aangekomen op de boerderij wordt al snel duidelijk dat Talino een uitgekookte boerenslimheid heeft, hij had er een bedoeling mee dat Bertho met hem mee naar huis zou komen.
Er is nog meer mis op de boerderij en de spanning tussen Talino en een van zusters loopt hoog op, met een tragedie tot gevolg.

Dit is een van die verhalen waarin weinig gebeurt, terwijl er tegelijkertijd een heleboel gebeurt. Heel veel wordt niet uitgesproken, maar in kleine zinnen en aanwijzingen krijg je toch een goed beeld van wat er mis is met Talino en wat voor type hij eigenlijk is.
Monteur Bertho is op de boerderij gekomen als buitenstaander en is op die manier voor ons als lezer een ijkpunt om te bepalen wat er goed is en wat niet, daar op die boerderij.

Cesare Pavese weet in korte zinnen en heldere beschrijvingen het stugge land met de stugge mensen neer te zetten. Je ziet de boerderij voor je, waar het land en het leven hard zijn, die vader die iedereen wil bedonderen en die sliert zusters die oud zijn voor hun tijd vanwege het harde werk.

Als ik eerlijk ben vond ik het verhaal zelf niet zo heel interessant, maar ik vond het uiteindelijk toch een mooi boek vanwege de schrijfstijl van Pavese en vooral omdat ik Bertho steeds sympathieker begon te vinden. Bertho, met zijn eeuwige sigaretten en zijn cynische kijk op alles komt je na te staan. Hij is een man die niet van gekonkel en gedoe houdt; laat hem maar met een sigaret aan een machine klooien en kom niet met onzin aan.

Cesare Pavese (1908-1950)
Cesare Pavese werd in 1908 geboren en studeerde Engelse literatuur aan de universiteit van Turijn. Hij vertaalde veel Engelse en Amerikaanse literatuur en begon zelf ook met schrijven, zowel romans, gedichten als toneelstukken.

Hij werd in 1938 naar Calabrië verbannen vanwege antifastische activiteiten, en tijdens deze verbanning schreef hij Jouw land. In 1950 kreeg hij de Premio Stegha, de belangrijkste literaire prijs in Italië, maar dat jaar maakte hij ook een einde aan zijn leven, waarschijnlijk vanwege een ongelukkige liefde.

Ter ere van haar 70 jarige bestaan heeft uitgeverij De bezige bij een aantal klassieke titels opnieuw uitgegeven (voor 7 euro per stuk) met een nawoord van een hedendaagse jonge schrijver.

De jonge schrijver met het nawoord in Jouw land is Vincent Overeem, die heel mooi weet te verwoorden wat hem zo trof de eerste keer dat hij dit boek las. Meestal vervelen nawoorden mij, maar in dit geval vond ik het een waardevolle toevoeging op deze Italiaanse klassieker.

Oorspronkelijke Italiaanse titel: Paesi tuoi
Oorspronkelijk uitgegeven in 1959
Nederlandse uitgave in 1959 en deze versie in 2014 door uitgeverij De bezige bij
Nederlandse vertaling: Frida de Metteis-Vogels
Bladzijdes: 132

zondag 27 september 2015

Citaat: Cesare Pavese

Help me liever met je handen dan met je mond.
Cesare Pavese (Italiaans schrijver 1908-1950)

zaterdag 26 september 2015

Keizerlijke opgraving

Tsaar Nicolaas II
Uit Sint Petersburg kwam deze week het nieuws dat de lichamen van tsaar Nicolaas II en zijn vrouw Alexandra zijn opgegraven. Er zou nieuw DNA onderzoek gedaan moeten worden, in opdracht van de Russisch-Orthodoxe kerk, die nooit geheel heeft willen accepteren dat gevonden resten daadwerkelijk van de Keizerlijke Familie zijn.

Na de moord op de Keizerlijke Familie in juli 1918 zijn de lichamen begraven in het bos nabij het huis in Jekatarinaburg waar ze enige tijd gevangen werden gehouden.
Na het ontdekken van het graf van tsaar Nicolaas en Alexandra in 1991, zijn de lichamen in 1998 herbegraven in een zijkapel van de kathedraal in Sint Petersburg.
In 2007 werden ook de restanten van tsarevich Alexei en de laatste dochter teruggevonden. 

Beide keren is er DNA onderzoek gedaan en er is vastgesteld dat het hier om de Russische Keizerlijke Familie ging. De hele familie was teruggevonden.

Helaas heeft de Russisch Orthodoxe kerk altijd moeite gehad met deze conclusie. Tot op de dag van vandaag zijn de resten van tsarevich Alexei en zijn zuster niet bij rest van de familie bijgezet, maar liggen ze nog opgeslagen in de staatsarchieven.

Nu wordt er dus opnieuw DNA onderzoek gedaan. Niet alleen op de lichamen zelf, maar er wordt nog meer bij gehaald. Ook het lichaam van Alexandra’s zuster Ella zal worden onderzocht, en de bloedvlekken op de jas van tsaar Alexander II, de grootvader van tsaar Nicolaas. Op die manier hoopt men meer informatie te krijgen. Ook nieuw archiefmateriaal dat na 2011 ontdekt is, zal worden onderzocht. 

De redenen voor dit nieuwe onderzoek zijn niet helemaal duidelijk.
Het vorige onderzoek heeft afdoende bewezen dat het om de Keizerlijke Familie ging, maar misschien wil men dit nogmaals definitief vaststellen. 
Er wordt gezegd dat de heiligverklaring van de familie ermee te maken heeft, de familie zijn tot martelaren voor het geloof benoemd en het schijnt dat men nu graag zeker wil weten of er daadwerkelijk tot de juiste relieken gebeden wordt.

Ik acht het echter ook goed denkbaar dat er nog een ander, politiek, motief achter dit nieuwe onderzoek schuilt, dat is in Rusland soms moeilijk te zeggen.

Het is te hopen dat het onderzoek onomstotelijk vaststelt van wie de resten zijn, zodat na deze lange tijd tsaar Nicolaas II en zijn gezin de gepaste eer krijgen die ze verdienen.

Het is echter vooral te hopen dat na dit onderzoek Alexei en zijn zuster naast de rest van de familie begraven kunnen worden, eindelijk weer verenigd. 

donderdag 24 september 2015

Ingenieurs van de ziel, Frank Westerman

Toen de Russische Revolutie geweest was en Rusland veranderd had in de Sovjet Unie, waren bij de communisten de verwachtingen hoog gespannen. De Sovjet Unie zou het lichtend voorbeeld worden voor de rest van de wereld, hier zouden mens en land opnieuw geschapen worden naar de nieuwe idealen.

Stalin zag hierin een voortrekkende rol voor schrijvers weggelegd. Volgens hem waren schrijvers de ‘ingenieurs van de ziel’. Elk boek dat zij schreven moest de Sovjet idealen verheerlijken en aanscherpen. Elk verhaal, elke plotwending en elk personage moest in dienst staan van de grootsheid van de Sovjet Unie en de glorieuze revolutie. De schrijvers moesten de Russische ziel vormen, zoals de gewone ingenieurs de Russische aarde vorm moesten geven.

Stalin zorgde ervoor dat Maxim Gorki terug kwam naar Rusland om leiding te geven aan het schrijverscollectief dat werd opgericht. Met groot enthousiasme werden er richtlijnen bedacht waar voortaan elke schrijver zich aan zou moeten houden.. En alsof de schrijversbond niet genoeg was, was er ook nog de afdeling censuur die toestemming moest verlenen voor elk boek en elk verhaal voor het gepubliceerd mocht worden.

Er is zelfs een boek geschreven door een collectief van schrijvers, want voor het individu was ook in de letteren geen plek meer. Grote inspiratie voor de schrijvers waren de Sovjet-ingenieurs die overal in de Sovjet Unie grote projecten opzetten om land te ontginnen, rivieren in de dammen of zelfs de loop van een rivier volledig te veranderen. Dit alles in de naam van vooruitgang.

Een typisch verhaal uit die tijd bestond uit een Sovjet-ingenieur die vol idealen naar een afgelegen deel van de Sovjet Unie ging. Eerst werd hij tegengewerkt door dorpelingen die de oude manieren wilden behouden, of werd hij zelfs gesaboteerd door een kapitalist, maar als de ingenieur bleef volharden, lukte zijn project en waren de dorpelingen vanaf dat moment overtuigde communisten. Lang leve de toekomst.

Het feit dat Stalin regelmatig te gast was op schrijverscongressen en ervoor zorgde dat de elite onder hen in een door de staat gefinancierd datsjadorp konden wonen, behoedde de schrijvers niet voor de zuiveringen die in de jaren ’30 plaatsvonden. Als een schrijver werd opgepakt, werden meteen al zijn werken verboden bezit en zoveel mogelijk vernietigd.

Maxim Gorki (1868-1936)
Frank Westerman neemt een van deze verhalen over het ontginnen van een gebied bij de Kaspische zee als uitgangspunt. Hij wil weten wat er van de ontginningen is terecht gekomen en parallel daaraan loopt het verhaal van de Sovjet-literatuur met alle uitwassen en vreemde praktijken die je maar kunt bedenken.

Het boek staat vol details, zoals de Pravda die speciaal voor de stervende Gorki in elkaar werd geknutseld  (zonder berichten die hem zouden opwinden) of de oorzaak waarom in de jaren dertig er geen rotganzen meer in Nederland kwamen of de staat van de schrijversdatsja’s nu.

Frank Westerman, van wie ik eerder De graanrepubliek las, kan namelijk op meesterlijke wijze in de grote lijnen van het verhaal die persoonlijke noten en anekdotes verwerken, en daardoor is Ingenieurs van de ziel prachtig om te lezen.

Op zich was mij bekend hoe de censuur in de Sovjet Unie werkte en op welke manier de NKVD te werk ging. Maar toch weet Ingenieurs van de ziel hier weer nieuwe inzichten in te geven. 
Zoveel mensen hebben aan het collectieve bedrog meegewerkt, in de eerste instantie vaak uit overtuiging, daarna omdat ze geen keuze meer hadden.
Fascinerend en verbijsterend. En zeer interessant.

Uitgegeven in 2002 door uitgeverij De bezige bij
Bladzijdes: 293

woensdag 23 september 2015

Turner in De Fundatie

Seascape with distant coast
Naar een bijzondere tentoonstelling gaan is al heel erg leuk, maar om daarvoor eerst nog een lezing te horen waardoor je nog meer weet en nog gerichter kunt kijken, maakt het extra speciaal.

Afgelopen zaterdag ben ik, samen met mijn moeder, naar Zwolle geweest. Hier begonnen we met een lezing van de Vrije Academie over Turner: Turner en de traditie van het sublieme. De lezing werd gegeven door kunsthistorica Muriel de Beer en was zeer interessant. Belangrijke punten uit Turners werk kwamen naar voren, verbanden met schilders voor hem en na hem werden gelegd en we kregen alvast een voorproefje op de tentoonstelling.

Al op jonge leeftijd liet Turner zien dat hij talent had en toen hij veertien was, werd hij toegelaten tot de kunstopleiding van de Royal Academie. Hier bleek dat zijn kracht lag in perspectief en hij begon als architectonisch tekenaar. 

In die tijd waren de historische stukken het allerbelangrijkste, de schilderijen waarin Bijbelse of historische taferelen ‘verteld werden’. Turner richtte zich echter steeds meer op landschappen en zeezichten, waarbij de elementen het duidelijk wonnen van de mensen. Als hij eens een historiestuk schilderde, was de sfeer een stuk belangrijker dan het verhaal. Emotionaliteit won het van de feitelijkheid.
Stormy sea with blazing wreck
Op latere leeftijd werden zijn schilderijen steeds losser opgezet en steeds waziger. Dit was niet omdat zijn gezichtsvermogen of zijn verstand verdween, maar omdat hij op latere leeftijd, net zoals Titiaan en Rembrandt voor hem, in staat was om zijn ervaring te gebruiken om alle conventies los te laten.
Turner is daarmee de voorloper van heel veel moderne kunst te noemen, zonder hem zouden veel latere stromingen zich niet hebben ontwikkeld zoals ze zich ontwikkeld hebben.

Dit waren een aantal zaken die in de lezing werden aangestipt, geïllustreerd met de schilderijen en dit zorgde ervoor dat we later die middag een heleboel konden herkennen en terugzagen. Dingen die ons anders misschien ontgaan waren.

De tentoonstelling over Turner is verdeeld over twee musea en ze hebben de werken verdeeld in de elementen. Vuur en water zijn te zien in De Fundatie in Zwolle, Lucht en aarde in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede.

De tentoonstelling in Zwolle was prachtig, heel mooi waren er werken van Turner te zien, met daarom heen de kunstenaars die later door hem geïnspireerd zijn geraakt. Mondriaan, Jan Cremer, Armando om maar een paar Nederlandse kunstenaars te noemen, hebben allemaal elementen van Turner overgenomen. De schilderijen van Turner spreken mij heel erg aan, ik vind ze gewoon ontzettend mooi.
Armando (1929-) werd ook geinspireerd
Ik hoop dat ik ook nog in staat zal zijn om naar Enschede te gaan om de andere helft van de tentoonstelling te bekijken, het zou zonde zijn dit niet te doen. 

Kortom, ga naar Zwolle (of Enschede) en kijk naar Turner, geniet van de schoonheid die je ziet en het gevaar dat er soms onder zit bij zijn schilderijen.

Meer informatie over Turner zelf en zijn leven is HIER te vinden Bij Anne
Meer informatie over de tentoonstellingen is HIER te vinden bij De Fundatie
Meer informatie over de lezingen over Turner van de Vrije Academie is HIER te vinden. 

maandag 21 september 2015

Trouwboekje, Patrick Modiano

Wat je niet hebt, dat wil je vinden. Mensen hebben er behoefte aan om te weten waar ze vandaan komen. Als je geen wortels hebt, voel je je ontheemd en zoek je naar vastigheid.

Patrick Modiano is de zoon van een Belgische actrice en een Joodse Italiaan uit Alexandrië, die elkaar tijdens de Tweede Wereldoorlog in Parijs ontmoetten. Zijn afkomst en zijn jeugd gaven hem geen basis en daar is hij eigenlijk altijd naar op zoek gegaan, zoals in zijn werk duidelijk wordt.

Trouwboekje is grotendeels autobiografisch en bestaat uit fragmentarische en niet chronologische herinneringen. In elk fragment zoekt Modiano naar iets van zijn verleden of wordt hij herinnerd aan het verleden. Zoals altijd in zijn boeken zijn er allerlei mensen met vreemde namen, de vreemdelingen, de emigrées en vluchtelingen, de ontheemden en de mensen die ronddwalen op zoek naar een thuis.

Trouwboekje begint bij de geboorte van zijn dochtertje en eindigt daar ook, bij een net nieuw mensje die nog geen herinneringen heeft.

Ik had het idee dat ik na het lezen van dit boek het werk van Patrick Modiano beter begreep, bijvoorbeeld zijn gewoonte om exacte plaatsbepalingen te geven. Al die straatnamen dienen om het verhaal te verankeren, om de hoofdpersoon een magnetisch noorden te geven waar die naar terug kan keren. Je weet niet waar je vandaan komt, maar je weet in ieder geval waar je bent geweest.

Ontroerend en triest is het hoofdstuk met oom Alex die zo graag Frans wil zijn en een oude molen wil kopen, maar er bij bezichtiging achter komt dat de molen tot een soort Chinese pagode is verbouwd. De illusie van het leven op het Franse platteland wordt wreed verstoord.
Maar ook het verhaal van de Dikke in Rome, die uiteindelijk ook een ontheemde bleek te zijn, is me bijgebleven.

Mooi dat het mysterie blijft bestaan en niet alle vragen worden beantwoord. Want als er geen wortels zijn, kan er niets worden afgesloten en blijft het verhaal open.
Een prachtige Patrick Modiano.

Originele Franse titel: Livret de famille
Uitgegeven in 1977
Uitgegeven in Nederland in 1992 en deze druk in 2015 door uitgeverij Querido
Nederlandse vertaling: Edu Borger

Bladzijdes: 219

zondag 20 september 2015

Citaat: Patrick Modiano

Ik kwam tot de ontdekking dat het moeilijk is om te beginnen met een roman. Het is net alsof je om een zwembad heenloopt terwijl je te bang bent om erin te springen omdat het water te koud is.
Patrick Modiano (Frans auteur 1945-)

donderdag 17 september 2015

Het meisje met de blauwe hoed, Johan Fabricius

Mijn gehavende versie die volgens
mij al zo'n 40 jaar oud is? 
Daantje Pieterse is opgevoed in de kleine grutterij van zijn ouders. Maar als hij wordt opgeroepen om in dienst te gaan, moet hij die veilige omgeving verlaten. Zijn moeder en vader zien dit met lede ogen aan en proberen hem thuis te houden, maar het helpt niets en Daantje moet zich melden in Den Haag.

Onderweg in de trein ziet hij een meisje met een blauwe hoed, het eerste meisje dat hij treft terwijl hij alleen is, en zij maakt een onuitwisbare indruk op hem.

In de kazerne treft Daantje een nieuwe wereld, ver verwijderd van de stille grutterij. Daantje moet leren marcheren en op wacht staan. Hij moet om leren gaan met officieren, de kapitein en vooral zijn ‘slapie’ Toontje, die hem meetroont naar alles wat Den Haag te bieden heeft, terwijl Toontje zijn eigen belang ook goed in de gaten houdt.

Tijdens een uitje naar het circus komt Daantje het meisje met de blauwe hoed weer tegen, en het is Toontje die ervoor zorgt dat Daan met haar in contact komt. Daantje weet de luchtharige Betsy voor zich te winnen, maar al heel snel blijkt dat hun ideeën en toekomstdromen er heel anders uit zien.

Johan Fabricius weet mooi de tegenstelling tussen Daantje en Toon, Daantje en Betsy en Den Haag en de grutterij weer te geven. De stille vader van Daantje wordt met ontroering beschreven en het bezoek van Daan en Bets bij de ouders van Daan is hilarisch, net zoals het lot dat de 'doos voor de kapitein' treft. 

Het meisje met de blauwe hoed is vaak heel grappig, door het taalgebruik en de gekke fratsen van Toontje. Maar aan de andere kant weet je ook dat het tragisch zal aflopen. Betsy is nu eenmaal niet geschikt als gruttersvrouw en de naïeve Daan is geen partij voor haar. Betsy wil vooral lol maken en maakt gebruik van al haar charmes en truckjes om te krijgen wat ze hebben wil. Echt een vals kreng is ze daarbij niet, ze is alleen maar een fladderaar die nog niets vastigs wil als er nog zoveel te beleven is en vooral; als er nog zoveel andere soldaten zijn.

Toontje Bulthuis is een geweldige schepping; volks en plat, uit op eigen belang maar tegelijkertijd bereid om voor zijn vrienden door het vuur te gaan, is hij Daantjes enige houvast in deze woelige tijden.

Het boek is in 1927 uitgegeven en in de jaren ’30 verfilmd. Er is in de jaren ’70 een serie van gemaakt die, naar alles wat ik er van gezien heb, echt verschrikkelijk geweest moet zijn (iets met Andre van Duin en Jenny Arean die samen zingen, hoe heeft men het verzonnen).

Nee, sla dat maar over en lees gewoon het boek, want Het meisje met de blauwe hoed is met recht een Nederlandse klassieker te noemen.

Oorspronkelijk uitgegeven in 1927

woensdag 16 september 2015

Het lag aan het veld

Afschuiven is een normale menselijke bezigheid. Het is iets dat we allemaal kennen en allemaal wel eens doen. 
Ik heb het dan natuurlijk niet over de dingen die echt door overmacht komen of waar wij totaal geen invloed op uit kunnen oefenen. Ik heb het over de gewone, dagelijkse dingen.

De meeste mensen hebben namelijk de neiging om de dingen die goed gaan toe te schrijven aan hun eigen harde werk, maar die dingen die niet goed gaan aan factoren die buiten hen liggen. Goede prestaties zijn dan te danken aan onszelf, slechte prestaties aan een ander. 

Leerlingen doen dit vaak met hun cijfers. Dan hoor je: ‘Ik heb een goed cijfer want ik heb goed geleerd’, of anders: ‘Ik heb een slecht cijfer want die Grissen kan niet uitleggen.’ Of iets in die richting.

Het Nederlandse voetbalelftal is er ook regelmatig op te betrappen, door verloren wedstrijden en gemiste doelpunten toe te schrijven aan de omstandigheden. ‘We konden er niets aan doen, die ene kreeg een rode kaart en die andere was er niet bij en daarom hebben we verloren. Allemaal buiten onze schuld.’

In werkelijkheid hebben we niet zoveel invloed op onze goede prestaties als we denken en hebben de buiten-liggende factoren niet zoveel invloed op onze slechte prestaties als we denken. Anders gezegd: goede prestaties hebben we ook te danken aan externe factoren en slechte prestaties toch ook voor een groot deel aan onszelf.

Als we zeggen; ‘Het lag aan het veld’, vergeten we daarmee dat de anderen op hetzelfde veld speelden. 

maandag 14 september 2015

Jij zegt het, Connie Palmen

Als een geliefde zelfmoord pleegt, is dat al erg genoeg. Maar als de nabestaanden door de buitenwereld ook nog de schuld krijgen van deze zelfmoord, maakt dat de situatie nog verschrikkelijker. Dit overkwam Ted Hughes, de echtgenoot van Sylvia Plath.

Ted Hughes was een Engelse dichter die in 1956 de Amerikaanse Sylvia Plath tegenkwam. Zij werden stormachtig verliefd en trouwden vier maanden later.

Ted Hughes had grote belangstelling voor de natuur, voor mythes, folklore en geschiedenis, voor esoterische zaken en psychologie en die invloeden kwamen terug in zijn werk. Zijn gedichten spraken de mensen aan en hij kreeg succes. Zijn dichtbundels kregen prijzen en hij werd gevraagd om zijn gedichten voor te dragen.

Sylvia Plath wilde zijn succes evenaren, maar in de eerste jaren lukte dat niet. Haar krampachtige pogingen, met een synoniemenwoordenboek bij de hand, om ‘briljante gedichten’ te schrijven leverden alleen krampachtige gedichten op.

Het stel ging naar Amerika en woonde daar enige jaren, maar pas toen Sylvia voor de eerste keer zwanger was lukte het haar om de vrijheid te vinden zich te uiten. Vanaf dat moment verliepen hun beider carrières steeds beter.

Ted en Sylvia gingen terug naar Engeland en woonden een tijd in Londen, daarna in een cottage in Devon. Dit was vooral iets was Ted wilde, hij wilde de connectie met de natuur, met de geschiedenis en de folklore die hem zo dierbaar was en waarvan hij het idee had dat die hem ontglipte door alle publieke aandacht, herstellen. Sylvia voelde zich daar niet op haar gemak, maar ze stemde toe om te verhuizen.

Toen Ted daarna verliefd werd op een andere vrouw en een verhouding met haar begon, was dit voor Sylvia de druppel. Ze gingen voorlopig uit elkaar, maar het is nooit meer goed gekomen. In 1963 pleegde ze zelfmoord door haar hoofd in de gasoven te steken.  

Ted Hughes en Sylvia Plath
Het huwelijk tussen Ted Hughes en Sylvia Plath is geen gemakkelijk huwelijk geweest en ook niet gemakkelijk te begrijpen. Gedeelde liefde voor woorden en ideeën en worstelen die op papier te zetten bond hen, maar er was veel dat hen scheidde.

Ze was toegewijd en lief, maar vol rancune als de zaken niet gingen zoals zij wilde. Haar boze buien, hysterische uitbarstingen en beklemmende aandachttrekkerij en onverwerkte jeugdtrauma’s stonden bijna lijnrecht tegenover haar vrolijkheid, haar passie en haar vermogen om lief te hebben.
Zij had hem nodig en hij had het nodig dat zij hem nodig had.
Zij plaatste hem op een voetstuk en was razend toen hij eraf viel.

Na haar dood werd Sylvia Plath door de militante feministen op het schild van hun verbitterde frustratie gehesen en vanaf dat moment werd zij gezien als de onderdrukte en de heilige en Ted Hughes als de tegenstander, de onderdrukker en de verrader. De moordenaar.
Dat stigma is altijd aan hem blijven hangen. Het kwam zelfs voor dat tijdens zijn poëzievoordrachten woedende vrouwen ‘Moordenaar, moordenaar’ scandeerden.

Over Sylvia Plath zijn tientallen biografieën geschreven en haar gedichten en haar roman De glazen stolp zijn vele malen herdrukt.
Over Ted Hughes is tot nu toe één biografie uitgekomen, in oktober van dit jaar verschijnt een tweede.

Ted Hughes
Ted Hughes heeft zich niet vaak uitgesproken over zijn huwelijk en over wat hem verweten werd. Hij onderging het en hield daarmee de eer aan zichzelf, hoewel het hem vaak gekwetst moet hebben hoe vreemden én vrienden met zijn herinneringen aan de haal gingen voor hun eigen doeleinden. 

In Boeken met Wim Brands zag ik een interview met Connie Palmen waarin ze uitlegde wat er bij haar onder het verhaal van Ted Hughes en Sylvia lag, het verhaal van Judas, de verrader. Maar wie is hier de verrader? Ted Hughes die een daarna herboren Sylvia Plath heeft verraden door een verhouding met een andere vrouw te beginnen? Of misschien toch Sylvia zelf die Ted heeft verraden door zelfmoord te plegen en hem achter te laten met de zooi die daarna ontstond.

Ik heb eerder het boek De vriendschap van Connie Palmen gelezen en hoewel ik het eerste gedeelte mooi vond, verloor ik halverwege dat boek mijn belangstelling. Daarna heb ik geen andere boeken van Connie Palmen meer gelezen, maar toen ik dit boek zag liggen in de boekhandel, werd mijn aandacht meteen getrokken. Door de mooie uitvoering, de omslag en het onderwerp.

Ik heb er beslist geen spijt van gekregen dat ik dit boek meteen meenam.
Jij zegt het is een schitterende en indrukwekkende roman die je meeneemt in het cadans van Ted Hughes’ verhaal, met een poëtisch en rijk woordgebruik, met beelden en vergelijkingen die je soms de adem benemen. 
Ik vond Jij zegt het een ongelofelijk mooi boek; bijzonder, erudiet en prachtig geschreven. Een boek dat in mijn hoofd bleef hangen nog lang nadat ik het uit had.

Het gezichtspunt van Ted Hughes is misschien ook niet altijd even betrouwbaar, maar het brengt de zaken wel goed in balans en het is bijzonder interessant. Ik wil nu meer lezen van en over Ted Hughes, zijn gedichten zijn namelijk heel mooi. Het mooist zijn de boeken die je laten nadenken en je op het spoor zetten van iets nieuws, in mijn geval de gedichten van Ted Hughes. 
Als ik sterren zou geven, wat ik normaliter niet doe, dan zou Jij zegt het er 5 krijgen.

Uitgegeven in 2015 door uitgeverij Prometheus
Bladzijdes: 263

zondag 13 september 2015

Citaat: Sint Franciscus

Als er mensen zijn die God's kleinste scheppingen weg willen sturen uit de toevluchtshaven van compassie en medeleven, dan zijn er zelfs mensen die hun medemensen wegsturen.
Sint Franciscus van Assisi (1182-1226)

donderdag 10 september 2015

Een privékwestie, Beppe Fenoglio

De Italiaanse schrijver Beppe Fenoglio is in eigen land bekend als een van de beste schrijvers van na de Tweede Wereldoorlog en zijn boeken worden beschouwd als moderne klassiekers.
In het Nederlands zijn er helaas (nog) maar 2 van zijn boeken vertaald, De laatste dag die ik een tijdje geleden HIER heb besproken en Een privékwestie.

Milton vecht bij de partizanen rond de stad Alba, de streek waar hij is opgegroeid. Tijdens een tocht komt hij bij een landhuis, waar het meisje woonde waar hij van houdt. Fulvia en de brieven die hij aan haar schrijft zijn de reden dat hij het probeert te overleven. Van de huishoudster in het landhuis hoort hij echter dat Fulvia nog vriendschappelijkere betrekkingen had met Milton’s jeugdvriend, Giorgio.

Op dat moment wijkt voor Milton alles en is het voor hem alleen nog belangrijk om Giorgio te vinden, hij moet weten wat er waar is van wat hij heeft gehoord. De oorlog is niet langer belangrijk, deze privékwestie gaat boven alles.

Na de wapenstilstand van 8 september 1943, was Italië bezet door de Duitsers die samenwerkten met groepen fascisten. Ondertussen zaten in de bergen de partizanen verborgen, die vochten met de fascisten en de Duitsers over de controle over het land. 

Socialisten, communisten en sociaal-liberalen waren er te vinden bij de partizanen en elke groep had zijn eigen brigades, hoewel er natuurlijk ook werd samengewerkt tegen de gemeenschappelijke vijand. 
‘t Gaat er niet om of je rood of blauw bent, ’t gaat erom dat je zoveel mogelijk zwarthemden een kopje kleiner maakt’

Beppe Fenoglio had tijdens de oorlog zelf als partizaan gevochten en dat merk je door de levendige en geloofwaardige beschrijvingen. Dit is niet geschreven door iemand die erover gelezen heeft, maar door iemand die het zelf heeft meegemaakt.

Toch ligt het er niet dik bovenop; de modder, de kou, de honger, de angst en de verschrikkelijke beslissingen die genomen moeten worden zíjn er gewoon, zonder dat ze op de voorgrond treden.
Ze omlijsten de privékwestie en vormen de achtergrond, terwijl Milton er alles aan doet om bij Giorgio te komen die helaas net gevangenis is genomen door de fascisten. Milton gaat nu op zoek naar een fascistische gevangene, zodat hij die kan ruilen tegen Giorgio. Niet om Giorgio te sparen, maar om te weten hoe het nu zit met Fulvia.

Het is een zinloze tocht, die uiteindelijk niets zal opleveren, alleen maar meer ellende. De keuzes die Milton maakt hebben namelijk ook gevolgen voor anderen, hoewel hij die consequenties nooit te weten zal komen.

Beppe Fenoglio schrijft mooi en weet je met zijn sobere zinnen en rake dialogen als het ware de bergen in te trekken, zodat je daar samen met de andere partizanen in angst zit en honger lijdt.
Een privékwestie is een prachtig boek dat diep in je doordringt en nog lang in je gedachten blijft hangen.
 
Beppe Fenoglio 1922-1962
Ik hoop dan ook dat de overige boeken van Beppe Fenoglio ook vertaald zullen worden, ik zou die namelijk erg graag willen lezen.

Complimenten trouwens voor de prachtige uitgave van uitgeverij De bezige bij; Een privékwestie is mooi gebonden en ik ben helemaal verliefd op de mooie blauwe omslag! Het is een plezier om zoiets in je boekenkast te hebben. 
  
Originele Italiaanse titel: Una questione privata
Uitgegeven in 1963
Nederlandse uitgave 2012 door uitgeverij De bezige bij
Nederlandse vertaling: Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd
Bladzijdes: 191

woensdag 9 september 2015

Silvia en yoga

Voor yoga heeft Silvia geen boek nodig, dit is voor haar
gesneden koek. 
Een hele tijd heb ik weinig tot niets aan yoga gedaan, maar in de vakantie ben ik weer begonnen met het bijna dagelijks uitrollen van mijn matje. Soms tien minuten, soms een half uur, soms wat langer. De ene keer in de ochtend, de andere keer vlak voor het slapen gaan en dit is me allemaal erg goed bevallen.

Degene die het ook erg leuk vindt is Silvia, die elke keer als ik de mat uitrol, enthousiast komt aanlopen om te zien wat voor gekke dingen vrouwtje nu weer gaat doen.

Bovendien vindt ze het leuk om mee te doen. Kopjes geven tegen mijn been terwijl ik in de boomhouding sta te balanceren, is grappig, net zoals gewoon over me heenlopen terwijl ik lig.

Terwijl ik in een torsie lig met mijn armen wijd en mijn hoofd naar links gedraaid, gaat Silvia er lekker bij liggen en legt ze haar pootjes in mijn rechterhand.
Gezellig samen yoga doen
Terwijl ik in de Savanasa lig, (complete rusthouding), geeft ze kopjes aan mijn blote voeten en kietelt ze me met haar snorharen of haar natte neusje en laatst is ze zelfs om mijn hoofd heen komen liggen, alsof ik yoga deed met een bontmuts op.

Maar ook dit soort dingen horen erbij. Een asana doen en tegelijkertijd de kat in de gaten houden of liefdevol Silvia even haar gang laten gaan is ook yoga.
Me er niet druk om maken dat ik opnieuw moet beginnen in een houding omdat ik door de afleiding van de poes eruit ben gehaald, is ook yoga.
Diep blijven ademhalen en rustig blijven liggen ondanks een poezepootje dat tegen je wang tikt om te testen of je nog leeft, is ook yoga.

Op je mat bezig zijn en genieten van wat daar gebeurd, dat is zeker yoga.

Kortom, Silvia en ik zijn nog lang niet uitgeyogaad.  
Dan maar afwachten tot dat gedoe op die mat klaar is en we
gewoon met de muis verder kunnen. 

maandag 7 september 2015

De aardappels en de staat, Oleg Pavlov

Een groep soldaten bij een kamp op de steppen van Kazachstan. De winters zijn lang en koud en de bewoonde wereld is ver, ver weg. Met moeite kan de compagnie de winter overleven op de schaarse rantsoenen die ze toebedeeld krijgen.

Kapitein Chabarov krijgt dan het lumineuze idee om de nieuwe lading aardappels die aankomt niet meteen op te eten, maar te gebruiken om aardappels mee te verbouwen. Op die manier kunnen ze meer aardappels krijgen en misschien uiteindelijk zelfs zelfvoorzienend worden

Kapitein Chabarov ziet al helemaal voor zich hoe hij na zijn komende pensioen de leiding zal krijgen over het landbouwproject en de soldaten van vers voedsel kan voorzien.

Helaas is op eigen houtje aardappels poten het soort initiatief dat niet gewaardeerd werd in de Sovjet-Unie. Als de politiek functionaris van het garnizoen, de man die ervoor moet zorgen dat iedereen de partij-lijn volgt, een bezoek brengt aan de compagnie en ziet wat er met de aardappels is gebeurd, gaan de radaren van het Sovjet systeem draaien, waardoor bijna iedereen vermorzeld wordt.

Oleg Pavlov is geboren in 1970 en wordt gezien als een van de grootste schrijvers in modern Rusland. Hij heeft zijn eigen ervaringen als soldaat op de steppen verwerkt in zijn boek De aardappels en de staat dat al in 1994 uitkwam. Hij kreeg er meteen een belangrijke Russische literaire prijs voor.
 
Oleg Pavlov
De aardappels en de staat is geen gezellig boekje om even uit te lezen bij een kopje thee. Het is bij vlagen hilarisch, maar de ondertoon is bitter en triest en met niemand loopt het goed af.
Het systeem in de Sovjet-Unie was willekeurig en onlogisch, maar vooral volstrekt bureaucratisch en onmenselijk, waarbij iedereen bang was en de schuld op een ander schoof.

De aardappels en de staat laat ons als lezer verbijsterd achter, vooral omdat je beseft dat hoewel dit een roman is, alles precies op deze manier had kunnen gebeuren, hoe belachelijk en idioot de situatie ook is.

Uitgegeven in 1994
Nederlandse uitgave 2015 door uitgeverij Cossee
Nederlandse vertaling uit het Russisch: Els de Roon Hertoge en Paul van der Woerd
Bladzijdes: 217

zondag 6 september 2015

Citaat: Robert Long

Hoop, geloof en liefde zijn de zaken waar het eigenlijk om gaat.
Zonder anker nooit een haven.
Zonder kruis geen overtuiging
Zonder hart geen warm verlangen
Naar geborgenheid en liefde
Naar een steun en toeverlaat
Hoop, geloof en liefde, 't lijkt eenvoudig inderdaad.
Robert Long (1943-2006)

zaterdag 5 september 2015

donderdag 3 september 2015

Eilanders, Susan Fletcher

Op een klein eiland waar maar weinig mensen wonen, is bijna iedereen aan elkaar verwant en weet iedereen alles van elkaar. Tegelijkertijd en misschien wel daarom, zijn er dingen die in het verborgene blijven, de zaken waar iedereen de ogen voor sluit.

Op een eiland waar de zee altijd het leven bepaalt, zijn er meer dan genoeg verhalen die verteld worden van generatie op generatie. De zee is onberekenbaar en kan levens eisen en geeft nooit al haar geheimen prijs.

Op het eilandje Parla voor de Schotse kust spoelt een man aan. Hij heeft niets bij zich en is zijn geheugen kwijt, hij heeft geen idee wie hij is. De Parlanen weten niet wat ze van hem moeten denken en sommigen denken dat hij de Visman is, iemand uit een legende die kan zwemmen als een vis, maar soms zijn staart aflegt en aan land komt.

De Visman krijgt in ieder geval voorlopig de kans om op het eiland te blijven, hoewel niet iedereen dit van harte steunt. Er is veel oud zeer op het eiland, vooral vanwege de dood van Tom, die een echtgenote, een moeder en andere familieleden achterliet met een groot en vaak onverwerkt verdriet.

Door de komst en het verblijf van de Visman veranderd er iets op het eiland. Oude patronen worden doorbroken, geheimen komen aan het licht en levens die waren blijven steken kunnen eindelijk weer verder.

Als je deze samenvatting leest, krijg je misschien de indruk dat dit een vaag boek was met een heleboel bovennatuurlijk en mythisch gedoe. Dat is niet het geval. De verhalen en de mythen spelen voor de eilanders een rol, maar in werkelijkheid blijkt er een heel nuchtere verklaring voor de komst van de Visman te zijn. Mooi vond ik vooral hoe enkele eilanders samenwerken om de mythe voor de rest van het eiland in stand te houden om daarmee ook het geheim van de Visman te bewaren.

Als je de beschrijving op de achterkant leest, krijg je de indruk dat het een zoetsappig romantisch verhaal moet zijn, (‘Maggie begint een gepassioneerde relatie met hem’), maar ook dit is gelukkig niet het geval. Ja, er is sprake van een opbloeiende liefde, maar zonder kleffe beschrijvingen en vooral ook realistisch.

Tom’s weduwe Maggie beseft door de komst van de vreemdeling dat haar leven niet stopt omdat haar man gestorven is, en zij kan eindelijk verder met haar leven. Dit gaat op een geloofwaardige manier, na de eerste weken is het niet meteen allemaal opgelost en geheeld, er moet nog heel wat gebeuren voor er een happy end kan komen.

Dat happy end komt er, ook voor de andere eilanders, en hoewel dit misschien soms een beetje te veel van het goede is, past het binnen het verhaal en daarom stoorde het mij niet.

Handig is wel de stamboom voorin, want soms was ik even de weg kwijt met alle personen op het eiland en de onderlinge verwantschap. Het eilandje Parla zelf bestaat niet, maar de sfeer op het eiland, de onderlinge verhouingen, de macht van de zee en de verhalen die erbij horen zijn erg goed getroffen.

Susan Fletcher is erin geslaagd al die verhalen, van de zee, de Visman en de eilanders, door elkaar te weven tot een prachtige eenheid. Een heel bijzonder boek.  

Originele titel: The silver dark sea
Uitgegeven in 2012
Nederlandse uitgave 2014 door uitgeverij Artemis& Co
Nederlandse vertaling Caecile de Hoog
Bladzijdes: 429

woensdag 2 september 2015

Vooruitblik: Tentoonstellingen najaar 2015

De Fundatie, Zwolle en Rijksmuseum Twenthe, Enschede
Van 5 september 2015 tot 3 januari 2016 is er in deze twee musea een gecombineerde tentoonstelling over Turner. Er zullen zo'n vijftig schilderijen en tekeningen van Turner te zien zijn, met werken van andere kunstenaars die het werk van Turner in context plaatsen. Gevaar en schoonheid gaat over de emoties die schilderijen los kunnen maken, en de schoonheid die dit oplevert.
Meer informatie HIER

Drents Museum, Assen
Vanaf 22 september 2015 t/m 7 februari 2016 is er in Assen de tentoonstelling te zien over de Schotse impressionisten: The Glasgow boys. Met medewerking van de belangrijke musea in Glasgow, Edinburgh en Aberdeen is er een prachtige overzichtstentoonstelling te zien met meer dan 80 schilderijen en 40 tekeningen van tien van de belangrijkste Schotse kunstenaars uit de periode 1880-1900.

Vincent van Gogh museum, Amsterdam
In het van Gogh Museum zal er in het najaar van 2015 een tentoonstelling komen over de Noorse schilder Edvard Munch en de overeenkomsten en verschillen tussen Edvard Munch en Vincent van Gogh.
Te zien vanaf 25 september 2015 tot 17 januari 2016
Meer informatie HIER

De nieuwe kerk, Amsterdam
Kunstwerken uit de belangrijkste Romeinse musea komen in oktober naar Amsterdam. Vanuit de Vaticaanse musea, de Capitolijnse musea, het museum van Rome en zelfs uit de Sint Pieter komen er werken naar Amsterdam die te maken hebben met de vierde eeuw, toen onder leiding van keizer Constantijn de Grote het Christendom steeds belangrijker werd in Rome.
De tentoonstelling, met triomfboog, is vanaf 3 oktober 2015 tot 7 februari 2016 te zien.
Meer informatie HIER

Hermitage, Amsterdam
Hier is vanaf medio november 2015 de tentoonstelling van Spaanse kunst te zien. Natuurlijk zijn er hoogtepunten van de toegepaste kunst (aardewerk, tapijten, wapens) te zien, maar ook schilderijen van beroemde Spaanse kunstenaars als Francisco Goya, El Grego en Diégo Velazques die zich in de collectie van de Hermitage bevonden.
Meer informatie HIER

Bonnefantenmuseum, Maastricht
Vanaf 16 oktober 2015 tot 31 januari 2016 is hier een grote keramiek tentoonstelling te zien. CERAMIX brengt keramiek uit allerlei landen en collecties bijeen, om een overzicht te geven van keramische kunst van het begin van de 20e eeuw tot nu. Er zijn stukken te zien van kunstenaars als Matisse en Picasso, maar ook van moderne kunstenaars.
Meer informatie HIER
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...