vrijdag 31 maart 2017

Tentoonstelling Joan Miró in Porto

Toen we in Porto waren, hebben we het Museum de Serralves bezocht. Dit is een prachtig museum voor moderne kunst, gelegen in een schitterend park (hierover later meer), maar hier was ook een bijzonder tentoonstelling over de Spaanse schilder Joan Miró.

Joan Miró was in 1893 geboren in Spanje, maar vertrok in 1920 naar Parijs. Tijdens de Tweede Wereldoorlog ging hij terug naar Parijs en vanaf 1956 woonde hij met zijn gezin op Mallorca.

Miró werd geinspireerd door het kubisme en het surrealisme, maar volgde eigenlijk vooral zijn eigen stijl. In zijn vaak kinderlijke stijl blijft de werkelijkheid herkenbaar, al is het soms een vreemde werkelijkheid.

Joan Miró wordt samen met Salvador Dali en Pablo Picasso gezien als de grootste Spaanse schilders van de 20e eeuw.

In deze tentoonstelling zijn zo'n 84 werken bijeen gebracht, die de periode 1924-1981 omspannen. Op die manier krijg je een mooi overzicht hoe zijn werk zich ontwikkelde. Sommige van deze werken zijn nog nooit eerder tentoongesteld.

Miró was niet alleen een schilder, maar ook beeldhouwer. Hij beperkte zich niet tot de geijkte materialen, maar gebruikte touw, stof, plastic en metaal in zijn sculpturen, wandtapijten en schilderijen. Soms is ook niet helemaal goed te zien of een werk nu een sculptuur of een schilderij is.

Hij gebruikte ook andere materialen dan canvas om op te schilderen, zoals spaanplaat, wat een bijzonder effect geeft.
Detail
De tentoonstelling Joan Miró, Materiality and metamorphosis is nog tot 4 juni 2017 te zien in het Serralves museum in Porto in Portugal. Zeer de moeite waard.


woensdag 29 maart 2017

maandag 27 maart 2017

Eeuwige jeugd, Donna Leon

De boeken van Donna Leon over de Venetiaanse commissario Brunetti is één van de series die ik lees als ik me wil ontspannen en heerlijk wil wegdromen. Er zijn altijd een paar vaste ingrediënten, zoals de wandelingen van Brunetti door Venetië, gemijmer over het leven in het algemeen en Venetië in het bijzonder en natuurlijk de vele heerlijke maaltijden.

In het laatst uitgegeven boek Eeuwige jeugd in de serie zijn commissario Brunetti en zijn vrouw uitgenodigd op een diner bij zijn schoonmoeder. Hier ontmoet Brunetti de oude contessa Lando-Continui. Zij wil dat Brunetti een oude zaak onderzoekt, waarbij vijftien jaar geleden haar kleindochter in het water terecht kwam en zodanig hersenletsel opliep dat ze nu de verstandelijke vermogens heeft van een kind van zeven.

De jonge vrouw zelf, gevangen in haar eeuwige jeugd, kan niets meer vertellen over de gebeurtenissen, dus Brunetti moet het hebben van de mensen die zij vroeger gekend heeft. In de eerste instantie lijkt er niet veel schot in de zaak te zitten en lijkt het erop dat het een ongeluk was. 

Maar als de enige getuige van de bijna-verdrinking wordt vermoord, beseft Brunetti dat hij daadwerkelijk een misdaad onderzoekt, terwijl de dader probeert om na vijftien jaar de laatste sporen 
uit te wissen.

Ik vind het leuk dat Donna Leon in staat is om ondanks de verschillende vaste elementen toch te laten merken dat Italië veranderd is. Er zijn observaties over de nieuwe immigranten die komen en die weer heel anders zijn dan de vu-compru’s waar men nu aan gewend is en er worden stappen ondernomen om Venetië nog leefbaar te houden voor de gewone inwoners.

De corruptie, de vervuiling van de lagune en het wantrouwen van de noordeling tegen de zuiderlingen is er nog altijd, maar Brunetti zet bij sommige dingen wel vraagtekens, ook bij zaken waar hij zelf schuldig aan is. 

Tekenend in dit opzicht is bijvoorbeeld de scene waarin een collega uit Napels toegeeft de collega uit Sicilië niet te vertrouwen, terwijl Brunetti bij zichzelf moet toegeven dat dit hem schokt, terwijl hij tegelijkertijd beiden niet echt vertrouwt. De vooroordelen die je zelf hebt, lijken altijd logischer dan de vooroordelen van een ander.

De situatie van Manuela wordt met ontroering beschreven en vooral het einde vond ik erg mooi.
Eeuwige jeugd is opnieuw een goed boek in de lange serie over Brunetti. Dat ik halverwege de dader al had geraden, vergeef ik haar aan de ene kant wel, maar ik soms zou ik willen dat het plot iets steviger in elkaar zat en de aanwijzingen niet zo overduidelijk waren (tenminste, ik vind ze overduidelijk). 
De kleine twist met de moord die op het einde duidelijk wordt, vond ik wel weer origineel en goed getroffen.

Ondanks het kleine minpunt vond ik het heerlijk om dit boek te lezen, omdat het de sfeer van Venetië zo duidelijk oproept en ik tijdens het lezen naast Brunetti door de straten van Venetië loop. 
Heel erg fijn.

Originele titel: The waters of eternal youth
Uitgegeven in 2016
Nederlandse uitgave 2017 door uitgeverij Cargo
Nederlandse vertaling: Lilian Schreuder
Bladzijdes: 318

vrijdag 24 maart 2017

Vijf op vrijdag: Porto

De vorige week heb ik 8 dagen door gebracht in de mooie stad Porto, aan de kust van Portugal. Ik was hier op uitwisseling met een collega en 22 leerlingen uit 3 mavo en 4 havo. Een mooie reis, want Porto is een prachtige stad en de Portugezen zijn bijzonder gastvrij en vriendelijk, maar het was wel heel vermoeiend. Gelukkig is alles goed gegaan en hebben we vorige week vrijdag weer 22 leerlingen heel en gezond op Schiphol afgeleverd.

Porto heeft mooie gekleurde huisjes, steile straten, overal tegeltjes langs de muren en de rivier de Douro loopt door de stad. We hebben veel gezien en veel gedaan, dus er zullen in de komende weken nog wel meer berichten over Porto komen.

Voor nu eerst een kleine impressie van Porto.
Porto in de ondergaande zon. 

De Atlantische Oceaan is nooit ver weg

Uitzicht op de stad vanaf de Torre dos Clérigos

Karmelietenkerk met karakteristieke tegeltjes tegen de buitenmuur

Schip met vaten vol port op de Douro, met Porto op de achtergrond. 

maandag 20 maart 2017

Vertel hun over veldslagen, koningen en olifanten, Mathias Énard

Boek (l) en Silvia (r)
In 1506 is Michelangelo gedesillusioneerd. Paus Julius II houdt hem aan het lijntje door wel opdrachten te beloven, maar de betaling uit te stellen.

Kwaad is hij teruggegaan naar Florence, waar hij enigszins angstig afwacht waar de paus mee zal komen, want die zal niet heel blij zijn dat een van zijn meester-beeldhouwers ervandoor is gegaan.

Als er tenslotte een officiële brief komt, is die echter niet van paus Julius, maar van de Sultan van het Turkse rijk. Michelangelo krijgt een uitnodiging om naar Constantinopel te komen.

De sultan wil namelijk een brug over de Gouden Hoorn, om de twee delen van Istanbul met elkaar te verbinden. En Michelangelo moet die brug ontwerpen. 

Leonardo da Vinci heeft al eerder een poging gedaan, maar dat ontwerp was niet in goede aarde gevallen. Nu krijgt de volgende bekende kunstenaar de kans.

Michelangelo reist naar de wonderlijke wereld van Istanbul en moet in de eerste instantie zijn weg zien te vinden in deze nieuwe stad, waar oost en west elkaar ontmoeten. Er zijn moslims, joden en christenen in de stad aanwezig, Turken, Arabieren en Europeanen, maar ook diplomaten uit Venetie, kooplieden uit Genua en vluchtelingen uit Spanje.

Michelangelo sluit vriendschap met de Turkse dichter Mesihi die hem de stad laat zien. Hij bezichtigt de Hagia Sophia die moskee is geworden, de bibliotheek en doet inspiratie op bij de Arabische en Turkse architectuur. Hij komt uiteindelijk met een ontwerp voor een prachtige brug, een brug die recht doet aan de stad. Helaas slaat dan het noodlot toe voor Michelangelo en hij moet overhaast terugvluchten naar Florence.

Eerder las ik van Mathias Enard Boevenstraat, dat me bijzonder goed beviel en ook dit boek is erg mooi. Mathias Enard heeft een fijne schrijfstijl die weelderig genoeg is om de geur van het oosten op te roepen, maar niet zo barok dat het finaal onleesbaar wordt.

Zijn Michelangelo is een mens van vlees en bloed, een briljant kunstenaar, maar ook iemand die geplaagd wordt door twijfels en onzekerheid. Zijn teleurstelling als de gunst van de sultan net zo onbetrouwbaar is als dat van de paus, is bijna tastbaar.

Het is natuurlijk niet alleen een charmante, historische vertelling, het gaat ook over de verbinding tussen oost en west. Die verbinding die er niet komt en er misschien ook wel nooit zal komen.
Michelangelo is niet bepaald in zijn element in deze vreemde stad. De brug, de mooie brug van Michelangelo, wordt weliswaar begonnen, maar nooit afgemaakt. 

Het was een lofwaardige poging, maar het leidt uiteindelijk allemaal tot niets. Behalve de inspiratie die Michelangelo meeneemt uit Constantinopel en terug laat komen op wat zijn bekendste werk zal worden: het plafond van de Sixtijnse kapel.

Zijn prachtige kunstwerken leven voort en de korte periode die hij in het Turkse rijk doorbracht is niet meer dan een intermezzo dat bijna iedereen vergeten is.

Vertel hun over veldslagen, koningen en olifanten is een bijzonder boek en eigenlijk gewoon een klein meesterwerkje van Mathias Enard.

Originele Franse titel: Parle-leur de batailles, de rois et d’éléphants
Uitgegeven in 2010
Nederlandse uitgave 2011 door uitgeverij De arbeiderspers
Nederlandse vertaling: Katrien Vandenberghe
Bladzijdes: 149

vrijdag 17 maart 2017

Tentoonstelling: Het oudste goud ter wereld

Panter beeldje (keramiek)
In de jaren ’70 van de 20e eeuw werd er bij de stad Varna in Bulgarije een groot grafveld gevonden, vol schatten en prachtige spullen.

Dit gebied rond het Varna-meer werd al bewoond vanaf ongeveer 5000 voor Christus. Het schrift was nog niet uitgevonden, en veel ligt er nu op de bodem van het meer, dus veel weten we niet over de bewoners. Dankzij de vondsten uit de graven, werd er toch meer duidelijk over deze beschaving.

Hier woonden de eerste mensen die in staat waren om de koper- en gouderts uit de bergen te bewerken tot sieraden en amuletten. Ze versierden hun gebruiksvoorwerpen en geloofden waarschijnlijk in een leven na de dood, als we de meegegeven voorwerpen in de graven goed interpreteren.

Bijzonder zijn de verschillende ‘symboolgraven’ die gevonden zijn. Dit zijn graven zonder lichamelijk overschot, maar wel met giften. Misschien waren dit graven voor dorpsgenoten die op reis zijn gegaan en nooit meer terug zijn gekomen, als een soort herdenkingsmonument.
Replica van 'graf 43
Dordrecht en Varna zijn sinds een aantal jaren zustersteden en hebben nu een uitwisseling van voorwerpen uit hun hoogtijdagen. Er is nu in Varna een tentoonstelling van Dordste spullen uit de late middeleeuwen en in het Dordrechts museum is er een tentoonstelling met prachtige voorwerpen uit Varna te zien. De voorwerpen dateren uit de periode 4800-4500 voor Christus. 
Datzelfde panterbeeldje uit andere hoek

Versierde deksel (keramiek)

Versierde deksel (keramiek)
Zo zijn er gouden voorwerpen, maar ook potten van keramiek, gestileerde godenbeelden en sieraden.  
Ik vond het vooral heel bijzonder omdat sommige dingen zo tijdloos aandoen. Het beeldje van de panter is absoluut snoezig en ontroerde me echt. Iemand wilde een beeldje van dit dier in huis hebben en heeft toen de opdracht gegeven (of was zelf zo vaardig) om er een te maken. 

De versierde deksels en de potten zijn ongelofelijk mooi en ik zou deze pot zo bij mij thuis neerzetten. Heel bijzonder en heel mooi om te bedenken dat dit alles 6500 jaar oud is en dat deze voorwerpen dus al oud waren toen de piramides in Egypte gebouwd werden.

Pot, keramiek 
De tentoonstelling Het oudste goud ter wereld, schatten uit Varna is nog tot en met 28 april 2017 te zien in het Dordrechts museum. 

woensdag 15 maart 2017

Vandaag, 100 jaar geleden

Tsaar Nicolaas II
Vandaag 100 jaar geleden, op 15 maart 1917 (nieuwe stijl) deed tsaar Nicolaas II van Rusland onder dwang afstand van de troon.

Hij hield teveel van Rusland om een burgeroorlog te willen riskeren. Abdicatie was de enige optie op dat moment, en met zijn handtekening kwam er een einde aan de Romanov-dynastie, die sinds 1613 Rusland had geregeerd.

De Voorlopige Regering nam de macht over, maar in oktober grepen de Bolsjewieken onder leiding van Lenin de macht. De revolutie die door velen zo enthousiast begroet werd, zou echter niet de verbeteringen brengen waar men op hoopte.

De economische en culturele opbloei van Rusland uit de jaren daarvoor werd volledig teniet gedaan en in de decennia die zouden komen zouden terreur en bloedige onderdrukking het leven voor de meeste Russen niet bepaald prettig maken.
Pas in 1991 zou er een einde komen aan de communistische dictatuur in de Sovjet Unie.

maandag 13 maart 2017

De gloed van Sint-Petersburg, Jan Brokken

Sint Petersburg heeft onder verschillende namen bekend gestaan, het was Sint Petersburg, Petrograd en Leningrad. Maar alle naamsveranderingen ten spijt is de kern van de stad altijd herkenbaar gebleven.

Het is een stad die in veel opzichten heel anders is dan Moskou. Moskou is Russisch tot op het bot, met de wortels in de Middeleeuwen. Sint Petersburg is in de 18e eeuw ontstaan uit de visie van één man, tsaar Peter de Grote, die een moderne stad wilde, gericht op Europa. Een stad met bruggen en veel water, geïnspireerd door Amsterdam en Venetië.

Het is een stad waar veel van de beroemde dichters, schrijvers, componisten en andere kunstenaars van Rusland zijn geboren en hebben gewoond en hun stempel op de stad hebben gedrukt. Het is een stad die geleden heeft onder het vreselijke beleg door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog en waar, net zoals in de rest van Rusland, de gevolgen van jarenlange communistische dictatuur nog niet zijn verdwenen.

Jan Brokken was in 1975 in Leningrad en in 2015 opnieuw in Sint Petersburg om naspeuringen te doen voor zijn prachtige roman De kozakkentuin die in 2016 uitkwam.
Tijdens zijn nieuwe reis haalt hij herinneringen op aan zijn eigen reis jaren geleden, maar ook aan de vele mensen die hier hebben gewoond. Overal waar hij komt zijn er restanten van vroeger te vinden.

Dichtregels en fragmenten uit verhalen zijn hier nog springlevend terug te vinden, de geur van het verleden is nog overal vers.

Jan Brokken bezoekt restaurants, kerken, dans- en muziekvoorstellingen, musea en huizen en is op zoek naar de restjes verleden, terwijl de dichtregels hem te binnen schieten en aan alle kanten de geschiedenis met hem mee loopt.

Niets is zo moeilijk een als een oud legendarisch oord jong en dynamisch te houden. In Sint-Petersburg bespeur ik meer heimwee naar de majestueuze jaren van weleer dan een sterke wil om weer dé stad te worden waar alles eerder, beter en heftiger gebeurt dan in de rest van Rusland. De warmte die Sint-Petersburg uitstraalt is de gloed van weleer.

In Sint-Petersburg woonden Dostojevski en Toergenjev, Gogol en Tsjaikovski in dezelfde straat en Jan Brokken legt uit waarom hij wel van Dostojevski, maar niet echt van Toergenjev houdt.

In Sint-Petersburg stond de dichteres Anna Achmatova jarenlang elke dag bij de gevangenis waar haar zoon gevangen zat, in de hoop dat ze nieuws zou krijgen over hem. Nu staat er daar dichtbij een prachtig standbeeld van haar, de dichteres die zoveel had verloren in de dictatuur.

In Sint Petersburg leerde de echtgenote van Osip Mandelstam alle gedichten van haar man uit haar hoofd, omdat het verboden was ze op te schrijven en ze niet wilde dat de gedichten verloren zouden gaan.

Sint-Petersburg is ook de stad waar Poesjkin altijd vereerd werd, zelfs tijdens de terreur van Stalin, zijn werken zijn nooit verboden geweest.

In Sint-Petersburg staat de kathedraal die is gebouwd ter ere van tsaar Alexander II die vermoord werd, hield Malevich zijn beroemdste tentoonstelling met schilderij van het zwarte vierkant op de plek waar altijd een icoon hing.

Het is de stad waar Poetin is geboren en waar hij zijn eerste stappen op het politieke pad zette. De beelden van Lenin zijn nu verdwenen, maar andere zaken zijn ontluisterend hetzelfde gebleven. Nog altijd zal een Rus niet snel zeggen wat hij van de machthebbers vindt, de angst van vroeger zit er nog steeds.

Voor ons ligt alleen ellende,
Zoals ook achter ons ellende ligt,
Blijf nog even bij me zitten,
Blijf alsjeblieft nog even hier…
(Klytsjkov)

Ik heb van Jan Brokken nog maar twee andere boeken gelezen, De vergelding, die ik zozo vond, en De kozakkentuin die ik schitterend vond en dat voor mij zelfs het mooiste boek van 2016 was.

De geur van Sint Petersburg is voor mij nu al een van de mooiste boeken die ik dit jaar zal lezen. In een prachtige stijl weeft Jan Brokken persoonlijke herinneringen, anekdotes, geschiedenis en actualiteit ineen tot een relaas dat er ten eerste voor zorgt dat ik Sint Petersburg zelf wil bezoeken en ten tweede dat ik de gedichten en verhalen van Anna Achmatova, Osip Mandelstam en al die anderen die ik nog niet ken meteen wil lezen.

Geen moment zakt het in, geen moment wordt het saai. De gloed van Sint Petersburg neemt je mee en draagt je helemaal naar Rusland, naar die bijzondere stad aan de Neva. De mooie dichtregels die her en der te vinden zijn, voegen nog een extra (heel Russische) dimensie toe.

Wat had ik nu toch graag
Gespeeld, gedarteld,

Gezegd waar het op staat,
de hele waarheid,

de somberte verschopt,
vermist, verduiveld,

Een ander bij de hand
genomen, zeggend,

Wees lief, we moeten beiden
die kant op.
(Osip Mandelstam)

Mijn bespreking doet helaas op geen enkele manier recht aan dit bijzondere boek, dat als enige minpunt heeft dat het maar 194 bladzijdes heeft. Ik had dolgraag meer willen lezen.

Uitgegeven in 2016 door uitgeverij Atlas Contact
Bladzijdes: 194

vrijdag 10 maart 2017

Tentoonstelling: 1917, Romanovs en Revolutie

Tsaar Nicolaas II van Rusland
Dit jaar is het honderd jaar geleden dat in Rusland de revolutie uitbrak die een einde maakte aan de Romanov dynastie en het begin was van wat jarenlange communistische dictatuur zou worden.

Tsaar Nicolaas II kwam in 1896 op de troon, maar helaas was hij er niet echt geschikt voor. Hij was door zijn vader nooit ergens bij betrokken en had geen enkele ervaring op het gebied van staatszaken toen hij onverwacht snel na een ziekte van zijn vader de nieuwe tsaar werd.

Nicolaas had zijn karakter ook niet mee, hij was een vriendelijke man, vol goede wil en plichtsbetrachting, maar hij hield niet van conflicten en was niet erg flexibel. Als autocraat wilde hij zich met elk detail van het bestuur bemoeien. 

Hij was ook vastbesloten de autocratie ongeschonden aan zijn zoon door te geven, doof voor de roep om verandering in Rusland. Hij had tenslotte met eigen ogen gezien dat hervormingen doorvoeren kon leiden tot de dood, zoals zijn grootvader Alexander II had gemerkt die weliswaar de lijfeigenen had bevrijd, maar toch was vermoord door een bom.

Het huwelijk tussen Nicolaas en Alexandra was aan de ene kant gelukkig, want het was een huwelijk uit liefde en tot de laatste dag zouden ze veel van elkaar houden. Aan de andere kant waren er veel zorgen, eerst omdat de troonopvolger lang op zich liet wachten en daarna omdat de tsarevich de potentieel dodelijke ziekte hemofilie had.
Speelgoed en tekeningen van de kinderen 
De tsaar en de tsarina waren gevoelig voor de invloed van de gebedsgenezer Raspoetin, een invloed die echter door de rest van het hof en de mensen niet begrepen werd. Het was een nieuwe smet op het blazoen van de Romanovs.

Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak, besloot tsaar Nicolaas het opperbevel op zich te nemen, een taak waar hij misschien ook niet zo geschikt voor was. De situatie in Rusland verslechterde snel en uiteindelijk was het niet langer mogelijk dat tsaar Nicolaas nog langer tsaar was. Hij deed afstand van de troon op 15 maart 1917 (nieuwe stijl). Hij wilde hiermee een burgeroorlog voorkomen en hoopte dat hij en zijn familie naar het buitenland zouden mogen reizen.
De Voorlopige regering onder leiding van Kerenski nam het bestuur van Rusland over, maar ging wel door met het voeren van de oorlog. Dit zorgde voor veel ontevredenheid bij de Russische burgers, waar Lenin, die naar Rusland was teruggekeerd, dankbaar gebruik van maakte. 
Dagboek van tsarina Alexandra
In oktober 1917 pleegden de Bolsjewieken onder leiding van Lenin een staatsgreep en de Voorlopige Regering werd afgezet. Een bloedige burgeroorlog brak los tussen de Roden (communisten)  aan de ene kant en de Witten (de tegenstanders) aan de andere kant. De tsarenfamilie werd er uiteindelijk het slachtoffer van, zij werden in juli 1918 doodgeschoten in Jekatarinaburg. Ook andere leden van de familie werden vermoord.
De Keizerlijke Familie
In de Hermitage in Amsterdam is een prachtige tentoonstelling te zien die dit allemaal in beeld brengt.

Zoals altijd is de tentoonstelling prachtig opgebouwd. We zien in de grote zaal waar je binnenkomt de nagebouwde winkelpassage uit Sint Petersburg, waar in verschillende vitrines impressies van het leven in Sint Petersburg en Rusland te zien zijn. 
Een van de vitrines in de 'winkelpassage'
Zo zijn er prachtige jurken, foto’s, glas en kunstvoorwerpen, een vitrine met Fabergé kleinoden en is er nog veel meer te zien, terwijl je tegelijkertijd beelden ziet van de opstanden en de revolutie die steeds meer om zich heen grijpt.

Daarna gaan we in chronologische volgorde de regeringsperiode van tsaar Nicolaas II door, met aandacht voor de verloving met Alexandra, het drama dat ontstond tijdens hun trouwerij, de oprichting van het parlement, Raspoetin en het verschrikkelijke einde.

Het is een heel mooi opgezette en diverse tentoonstelling, waar heel veel te zien is. Er zijn foto’s, brieven, tekeningen, speelgoed van de kinderen, er zijn schilderijen en persoonlijke voorwerpen, het bureau van Nicolaas staat er, het dagboek van tsarina Alexandra opgeslagen op de laatste dag voor hun dood, en een bajonet dat is gebruikt om de moorden te plegen.
Tsarina Alexandra en een van haar japonnen
Er is zelfs zoveel te zien, dat ik van plan ben nog eens te gaan, omdat ik denk dat ik nog niet alles gezien heb, het was bijna niet te vatten in één keer.

De tentoonstelling is ook heel volledig en geeft een goed beeld van alles wat er in die tijd in Rusland gebeurde en welke dingen er allemaal meespeelden. 

Ik vond het vooral bijzonder indrukwekkend om zoveel voorwerpen bij elkaar te zien, niet alleen de brieven en de foto’s, maar ook echt spullen die door de tsaar en zijn familie gebruikt zijn.

Voor mij is dit een van de mooiste tentoonstellingen die de Hermitage heeft opgezet. Bijna al hun tentoonstellingen vind ik erg mooi, maar deze springt er echt bovenuit, maar dat is waarschijnlijk ook omdat dit onderwerp me zo aanspreekt.
Ik bij het mooie portret van tsaar Nicolaas,
geschilderd door Ilya Repin
Kortom, een tentoonstelling die ik iedereen kan aanraden, het is zeer, zeer de moeite waard.

Met een MJK is de toeslag 2.50 euro. 1917, Romanovs en Revolutie is nog tot 17 september in de Hermitage te zien. 

maandag 6 maart 2017

La Superba, Ilja Leonard Pfeijffer

De dichter en schrijver Leonard Ilja Pfeijffer woont al jarenlang in Genua, bijgenaamd La Superba, De Hoogmoedige.

Het boek begint als Ilja het idee heeft dat hij wel redelijk gesetteld is in zijn nieuwe leven. Hij spreekt Italiaans, draagt nieuwe Italiaanse (elegante) kleding, woont in een Italiaans appartement.

Iedereen kon aan mij zien dat ik hier woonde. Ik had nauwelijks meer Italiaans gesproken dan de woorden 'prego' en 'grazie', maar op vertoon van mijn plastic tasje van de supermarkt kon niemand mij meer als een buitenlander beschouwen. 

Bij een kiosk kocht ik 'Il secolo XIX', de lokake krant van Genua. Ik had mij voorgenomen om die elke dag te lezen. Ik klemde hem met trots onder mijn arm, waarbij ik er goed op lette dat hij zo gevouwen was dat iedereen kon zien dat het 'Il secolo' was. 

Maar dan vindt hij tijdens een nachtelijke wandeling een been. Een los been, dat hij meeneemt naar zijn appartement en waar hij uiteindelijk weer vanaf wil. Een been dat het begin is van een bijzonder verhaal, op zoek naar het mooiste meisje van Genua.

Genua is een stad die zich niet gemakkelijk gewonnen geeft. Ze rijst als een fort op uit zee, een visioen voor iedereen die hier als vluchteling, als vreemdeling, als smekeling aankwam. En er zijn nogal wat van dat soort mensen in Genua, zowel vroeger als tegenwoordig. Ilja is er één van, maar hij is niet de enige.

Genua is de plek waar de mensen uit het noorden terechtkomen om de romantische Italiaanse droom werkelijkheid te laten worden, en waar de mensen uit het zuiden aanspoelen omdat dit het eindpunt is van hun Europese droom van rijkdom en voorspoed. Voor de eerste groep is het beduidend gemakkelijker een weg te vinden in Genua dan voor de tweede groep.

Ilja loopt rond en zit in cafeetjes om te schrijven. Hij maakt aantekeningen voor een roman, schrijft brieven naar vrienden in Nederland en mijmert wat af. Tegelijkertijd spreekt hij zijn stadsgenoten, sommigen Genuees van geboorte, andere net als hijzelf ooit aangekomen en blijven hangen.

In La Superba komen illegalen, kamerverhuurders, travestieten, rozenverkopers, oude adel, hebberige advocaten, oplichters, serveersters, de geesten van Genua en de maffia langs.

We leren het verhaal van Don kennen, de Engelsman die in Genua zijn leven verzuipt en de prachtigste verhalen vertelt over zijn leven bij de Geheime Dienst. Zijn begrafenis is ontroerend in alle gekte die eromheen hangt.

Maar even ontroerend is het verhaal van Djiby die vanuit Senegal ontelbare moeilijkheden heeft moeten overwinnen om uiteindelijk in Genua aan te komen. Met een tijdelijke verblijfsvergunning heeft hij nog altijd geen poot om op te staan en zijn situatie is niet bepaald prettig, maar hij houdt het sprookje van rijkdom en succes voor zijn familie in stand, zoals elke immigrant dat doet.

'Het is een sprookje waarin iedereen in mijn vaderland blijft geloven omdat niemand van ons de moed heeft om als eerste toe te geven dat het een sprookje is.'
'Maar vroeg of laat krijgen ze toch door dat de investering niets oplevert?'
'Wat bedoel je, Ilja?'
'Dat er geen geld komt.'
'Maar natuurlijk komt er geld.'
'Hoe dan?'
'Ik stuur elke maand een paar honderd euro. Via Western Union. Ik zal wel moeten'. 
'En zo houd je het sprookje in stand.'
'Ik heb geen keuze, dat was de deal.'
'En hoe kom je aan dat geld?'
'Dat leen ik. Dat doen we allemaal'. 
'En hoe ga je dat ooit terugbetalen?'
'Ik ben hier gekomen vanwege de droom van een beter leven. Intussen ben ik verdwaald in die fantasie. Dat was wat ik te vertellen had. Dat is mijn verhaal. Grappig toch?'

La Superba is een liefdesverhaal, maar het is veel meer dan dat. Ilja Leonard Pfeijffer gooit vreugdevol alle genres door elkaar en maakt er iets compleets nieuws van. En die mix is heerlijk om te lezen, geschreven met humor en vaart, maar tegelijkertijd vol poëtische beschrijvingen en mooie zinnen die je nog eens wilt lezen omdat ze gewoon zo prachtig klinken.

Ilja schrijft een roman, over de zoektocht naar het mooiste meisje van Genua. En tijdens die zoektocht komt hij allerlei figuren tegen, die maar al te graag een rol willen in zijn roman, waarmee ook het idee van de roman op zijn kop wordt gezet.

Ik vind het knap als je in staat bent om schrijnende verhalen niet sentimenteel te maken, maar juist extra schrijnend door ze tegelijkertijd heel grappig te beschrijven. Ik heb me tranen gelachen om zowel het verhaal van Don als het verhaal van Djiby, maar tegelijkertijd was ik me ervan bewust dat er weinig te lachen viel voor deze beide mannen.

Groteske situaties worden levendig en dik aangezet (zoals dat been) en vanaf het allereerste begin heb je geen idee waar het boek naar toe gaat, je kunt niets anders dan je gewoon mee te laten voeren op deze geestige en bijzondere reis. 
Want het geeft niet. Het is genoeg dat je weet dat je in Genua bent en De Hoogmoedige een beetje beter leert kennen.

Uitgegeven in 2013 door uitgeverij De arbeiderspers
Bladzijdes 348

vrijdag 3 maart 2017

The family Fang (2016)

Als je denkt dat je eigen familie gek en verknipt is, weet je na het zien van deze film dat het altijd erger kan. Veel erger.

Annie en Baxter Fang hebben geen gewone opvoeding gehad. Vanaf het moment dat ze geboren zijn, hebben ze een rol gespeeld in de performance art van hun ouders, Caleb en Camille Fang. Vooral voor Caleb is er niets hogers dan kunst en volgens hem is kunst iets dat alleen in een ongecontroleerde omgeving kan plaatsvinden, waarbij er iets gebeurt dat mensen aan het denken zet.

Elke gebeurtenis en elk moment was een gelegenheid om iets op touw te zetten. Een toneelstuk op te voeren om de nietsvermoedende omstanders te choqueren, waarbij kind A en kind B, zoals Annie en Baxter bekend stonden vol enthousiasme door hun ouders gebruikt werden.

Als kind besef je niet dat je in een gekke situatie opgroeit en vaak deden Annie en Baxter met plezier mee, maar op een gegeven moment toen ze ouder werden, realiseerden ze zich dat hun ouders hen vooral als middel zagen, een mogelijkheid om een nog betere performance neer te zetten.

Nu zijn ze volwassen en hun jeugd heeft sporen achter gelaten.

Annie is een actrice die niet meer de rollen krijgt die ze graag had gewild en eigenlijk nooit is doorgebroken. Baxter is een schrijver wiens eerste twee boeken succes hadden, maar die worstelt met zijn volgende boek.

Als Baxter na een ongeluk thuis moet revalideren, komt Annie ook om hem gezelschap te houden. Samen staan ze tenslotte sterker. Hun vader minacht hen omdat ze hebben gekozen voor de veilige opties en beschouwt acteren en schrijven niet als echte kunst.

Camille en Caleb willen dat kind A en B weer mee gaan doen met een performance, maar Annie en Baxter hebben hier geen zin meer in en zij weigeren. Teleurgesteld besluiten Caleb en Camille om die avond een reisje te maken om bij te komen. De dag erop staat de politie bij Annie en Baxter voor de deur omdat de auto van hun ouders is aangetroffen, met sporen van geweld en bloed. Het vermoeden bestaat dat ze ontvoerd en vermoord zijn.

Alleen, als alles altijd een manipulatie was, als alles altijd in scene is gezet, hoe kun je dit vertrouwen? Annie en Baxter geloven er eigenlijk niets van en willen uitzoeken wat er werkelijk is gebeurd. Is hun ouders echt iets overkomen of is dit hun laatste grote, en wreedste, performance?
Annie (Nicole Kidman) en Baxter (Jason Bateman)
houden zich afzijdig terwijl hun ouders weer iets op touw zetten.
The family Fang is een interessante film die haarscherp een wel heel vreemde familie in beeld brengt.

Nicole Kidman speelt Annie en Jason Bateman Baxter, en Bateman doet ook de regie.. Nicole Kidman is bijzonder goed op dreef in deze film en hoewel ik Bateman niet van een andere film kende, vond ik hem ook zeer goed. De verhouding tussen hen beiden als broer en zus die samen moeten zien te overleven tussen de waanzin (want zo kun je het wel noemen) is bijzonder geloofwaardig

Christopher Walken Caleb op oudere leeftijd en hij is eigenlijk altijd heel fantastisch, zeker als hij wat vreemde types speelt. Er schittert altijd net genoeg gekte door zijn personages heen om ook de meest vreemde dingen logisch te maken.

De film is knap opgebouwd, met flashbacks naar de situaties van vroeger, de documentaire die gemaakt is en de situatie nu.

Sommige momenten zijn ontzettend grappig, je kunt bijna niet anders dan lachen om de performances van de familie, hoewel sommige wel heel erg ver gaan. Vaak proberen ze iets aan de kaak te stellen, maar heel vaak is het ook alleen maar choqueren om het choqueren, waarbij je als toeschouwer alleen maar belangrijk bent omdat je een rol speelt.

Andere momenten, zoals de confrontaties tussen de ouders en hun kinderen zijn schrijnend en worden met behoorlijk wat inhouding gespeeld. Geen moment gaat het over de top of dat je als kijker denkt ‘ja, stop nu maar’. En dat is altijd fijn!


Ik heb bijzonder genoten van deze film, ik had namelijk echt geen idee wat ik er van kon verwachten, maar ik vond het een aparte film die mijn aandacht tot de laatste minuut wist vast te houden. 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...